Sống Khôn Ngoan Trong Thời Đại AI
“Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hãy cầu xin Đức Chúa Trời, là Đấng ban cho mọi người cách rộng rãi.” (Gia-cơ 1:5a)
Kỳ 1: AI Thật Sự Là Gì?
“Mọi sự tôi có phép làm, nhưng chẳng phải mọi sự đều có ích; mọi sự tôi có phép làm, nhưng chẳng để sự gì bắt phục được tôi.” (I Cô-rinh-tô 6:12)
Ngày 29 tháng 9 năm 2026 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson đã ký một thỏa thuận tự nguyện về kiểm soát trí tuệ nhân tạo với lãnh đạo của 6 tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ (Anthropic, Google, Meta, Nvidia, OpenAI, và xAI). Điều này khiến tôi suy nghĩ: Chúng ta có thực sự hiểu về AI (Artificial Intelligence, trí tuệ nhân tạo, trí thông minh nhân tạo) không?
Nhiều người xem AI như một cuộc cách mạng lớn nhất kể từ khi Internet ra đời. Có người thì hào hứng trước những tiến bộ vượt bậc của công nghệ. Nhưng cũng có người cảm thấy lo lắng vì sợ rằng không bao lâu nữa máy móc sẽ thay thế hoàn toàn con người. Là những người theo Chúa, chúng ta không được dẫn dắt bởi nỗi sợ hãi hay sự cường điệu. Thay vào đó, chúng ta cần hiểu sự thật (Châm Ngôn 14:15). Do đó, trước khi quyết định nên đón nhận hay cảnh giác với AI, chúng ta cần trả lời một câu hỏi đơn giản: AI thật sự là gì?
AI không mới như chúng ta tưởng
Nhiều người nghĩ rằng AI mới xuất hiện trong vài năm gần đây, cùng với sự ra đời của ChatGPT. Tuy nhiên, khái niệm “trí tuệ nhân tạo” đã được đề cập từ những năm 1950 bởi nhà toán học Alan Turing. Bước tiến lớn gần đây của AI đến từ kiến trúc Transformer (Transformer Architecture), được nhóm nghiên cứu thuộc Google Brain giới thiệu vào năm 2017. Công nghệ này đã trở thành nền tảng cho các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs, Large Language Models) mà chúng ta đang sử dụng ngày nay. Đó chính là lý do khiến AI bùng nổ trong những năm gần đây.
Nhờ các mô hình ngôn ngữ lớn, khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ tự nhiên của chatbot (trợ lý ảo) đã phát triển rất nhanh. Nó khiến nhiều người lầm tưởng rằng AI chỉ là ChatGPT. Nhưng thực tế, phần lớn AI là những mô hình toán học và thống kê được xử lý rất nhanh. Người ta có thể trò chuyện trực tiếp với máy tính như đang nói chuyện với một người thật. Sự thay đổi này tạo cảm giác như AI đột nhiên trở nên “thông minh.” Nhưng chúng ta cần hiểu rằng khả năng trò chuyện không đồng nghĩa với sự hiểu biết.
AI là một cỗ máy mô phỏng con người nhưng nó không thật sự hiểu
AI chỉ là một cỗ máy. Cách AI hoạt động là dự đoán khả năng thông tin có thể xuất hiện dựa trên lượng dữ liệu khổng lồ mà nó đã được huấn luyện trước đó. Nó kết hợp những ý tưởng, câu chữ và thông tin đã học từ vô số nguồn khác nhau để tạo ra câu trả lời dưới dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh, đoạn phim hoặc mã code. Đó cũng là lý do nó có thể đưa ra nội dung nghe rất thông minh, nhưng lại có thể sai một cách rất thuyết phục.
Với lượng thông tin vô hạn trong các cơ sở dữ liệu, AI có thể viết một bài luận, giải thích một khái niệm thần học, thậm chí soạn một bài giảng, một bài hát hoặc một đoạn phim. Tuy nhiên, AI không thực sự hiểu những gì nó đang nói. Bởi vì bản thân nó không có khả năng suy nghĩ, không có ý thức cũng như kinh nghiệm sống. Nó cũng không có lương tâm hay mối tương giao với Đức Chúa Trời. Nó không có tình cảm và cũng chẳng được soi sáng để hiểu biết Lời Chúa.
Sống khôn ngoan theo Kinh Thánh
Ngành công nghệ ngày nay thường kể hai câu chuyện đối lập nhau. Một số người cho rằng AI sẽ giải quyết mọi vấn đề của nhân loại, trong khi những người khác lại tin rằng AI sẽ hủy diệt loài người. Cả hai quan điểm đó đều phiến diện. Giống như Internet, điện thoại thông minh hay bất kỳ công nghệ nào khác, AI là một công cụ do con người tạo ra. Chúng có thể được sử dụng cho mục đích tốt hoặc xấu, tùy thuộc vào người sử dụng.
Kinh Thánh nhắc nhở chúng ta phải phân biệt giữa Đấng Tạo Hóa và tạo vật (Rô-ma 1:25). Con người được dựng nên để quản trị, phát triển và sáng tạo dưới thẩm quyền của Đức Chúa Trời. Là những Cơ Đốc nhân, chúng ta không đứng ngoài những phát minh công nghệ vì khả năng sáng chế của con người vốn là hình ảnh của Đức Chúa Trời. Vì vậy, chúng ta hãy tìm hiểu về AI để hiểu và sử dụng nó một cách khôn ngoan, nhằm mang lại lợi ích và hiệu quả. Đừng đặt niềm tin nơi công nghệ vào vị trí mà đáng ra chỉ thuộc về Đức Chúa Trời. Đừng lệ thuộc vào nó như Phao-lô đã khuyên trong I Cô-rinh-tô 6:12: “Mọi sự tôi có phép làm, nhưng chẳng để sự gì bắt phục được tôi.”
Bạn nghĩ điều gì khiến nhiều người ngày nay dễ tin tưởng AI hơn là tự mình tìm hiểu và kiểm chứng? Nếu AI giúp bạn làm việc nhanh hơn, hãy cảm tạ Chúa vì điều đó. Nếu AI giúp bạn học tập hiệu quả hơn, hãy sử dụng nó một cách có trách nhiệm. Nhưng đừng để công cụ thay thế sự suy nghĩ, sự cầu nguyện và sự lệ thuộc nơi Chúa. Mỗi khi sử dụng AI, hãy nhớ rằng giá trị lớn nhất không nằm ở năng lực của máy móc mà ở hình ảnh Đức Chúa Trời trong con người bạn.
Đón xem kỳ 2
Nếu AI không thật sự hiểu những gì nó nói, tại sao nó vẫn có thể tạo ra những câu trả lời nghe rất thuyết phục? Trong kỳ tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá nguồn gốc của hiện tượng thường được gọi là “ảo giác AI.”
MS Hồ Nguyên Kha
